GS-TSKH Lê Doãn Diên - Nhà khoa học thầm lặng
Cập nhật lúc : 7/25/2012 2:22:19 PM, [GMT+7]

NHN - Thuộc thế hệ trí thức trưởng thành sau cách mạng tháng Tám, Lê Doãn Diên là một nhà khoa học có gần 100 công trình giá trị, đặc biệt đã mở ra hai hướng phát triển quan trọng của nông nghiệp Việt Nam hiện đại, đó là nâng cao chất lượng nông phẩm và công nghệ sau thu hoạch.

Lê Doãn Diên được về học tiếp ở trường Huỳnh Thúc Kháng, được cử làm Tổng đội trưởng của học sinh nhà trường. Cuối lớp 9 anh là 1 trong 5 học sinh của trường được vào dự bị đại học. Hồi ấy trường có hai ban: Ban khoa học và Ban văn chương. Đắn đo mãi anh quyết định đi theo con đường khoa học, rồi được lệnh lên đường ra chiến khu Việt Bắc. Từ Đô Lương ra chiến khu đi bộ hơn một tháng rưỡi, trên trời là máy bay, dưới đất là rừng rậm đầy muỗi anopheles.

Bị sốt rét, uống thuốc khỏi lại đi, mang theo ba lô, lại còn phải cáng người bạn ốm. Đến chiến khu, lần đầu tiên nhìn thấy điện, thấy ô tô tải. “Đời lên tiên rồi!” &ndash Cả đoàn reo lên. Họ được phát quần áo mới, đi từ Lạng Sơn sang Bằng Tường, tới khu học xá Trung ương đóng tại Nam Ninh. Học tập tại đây hơn một năm thì chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lớn, hoà bình lập lại, các anh được lệnh về tiếp quản trường Đại học Quốc gia, cùng với anh chị em sinh viên cũ ở lại, tiếp tục học tập. Đây là khóa đại học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Các anh vừa trên ô tô xuống, anh chị em sinh viên Hà Nội thấy bận quần áo màu xanh, cứ tưởng họ là công nhân ở chiến khu về. Một tuần sau gặp lại nhau ở trường Đại học họ mới biết các anh là sinh viên. Sinh viên Hà Thành rất khâm phục sinh viên kháng chiến học giỏi, có tác phong rất nền nếp. Tháng 7/1956 tốt nghiệp khóa đầu tiên, Lê Doãn Diên đoạt danh hiệu sinh viên xuất sắc, vinh dự được Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Văn Huyên trao tặng giải thưởng đáng nhớ, đó là cây bút máy, ngòi bút bằng bạch kim, có khắc tên người sinh viên ưu tú.

Cây bút ấy, anh đã giữ làm kỷ niệm suốt 10 năm, nó theo anh đi khắp mọi nẻo đường học tập ngay khi làm luận văn tiến sĩ từ năm 1962 đến 1965 tại Đại học Tổng hợp Lômônôxốp, anh đã dùng bút ấy để viết luận án. Đề tài luận án tiến sĩ của anh là “Nghiên cứu thành phần axit amin trong lúa gạo Việt Nam” do GS. TS. A.B Silaev hướng dẫn. Luận án được bảo vệ xuất sắc, thầy Silaev đề nghị Đại sứ quán Việt Nam đề nghị cho Lê Doãn Diên ở lại làm thẳng tiến sĩ khoa học, vì thầy cho rằng đây là một hướng nghiên cứu khoa học rất quan trọng đối với Việt Nam.



GS. Lê Doãn Diên tại một cuộc hội thảo

Tuy nhiên thời gian đó chiến tranh chống Mỹ đang trở nên khốc liệt, Lê Doãn Diên tình nguyện làm đơn xin trở về phục vụ Tổ quốc. Anh vẫn kiên trì đi theo hướng nghiên cứu chất lượng lúa gạo và nông sản, mặc dù thời ấy còn đói kém, thiếu lương thực, nhiều người kể cả một số nhà khoa học coi hướng nghiên cứu này là mang tính hàn lâm, không thực tế.

Lê Doãn Diên vẫn âm thầm tiến hành các nghiên cứu trong nước. Cho tới năm 1984 anh lại được cử sang Đại học Bulganie làm đề tài tiến sĩ khoa học “Nghiên cứu chất lượng prôtein của lúa gạo tuỳ thuộc kiểu gen và điều kiện gieo trồng”. Có thể nói Lê Doãn Diên là người Việt Nam đầu tiên nghiên cứu về chất lượng nông sản, đặc biệt là lúa gạo mà hiện nay đã trở lên một hướng nghiên cứu quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng dinh dưỡng cho nhân dân và phục vụ xuất khẩu.

Một cống hiến không kém phần xuất sắc của GS.TSKH. Lê Doãn Diên là ngay từ những năm cuối thập niên 70 của thế kỷ trước, anh đã mở ra hướng nghiên cứu về công nghệ sau thu hoạch, khi được đề cử làm Viện trưởng Viện Lương thực. Lê Doãn Diên nhớ rất rõ vào 11 giờ đêm một ngày tối mùa xuân năm 1996, anh nhận được điện thoại của đồng chí Hà Nghiệp, thư ký của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, cho biết Bộ Chính trị rất tâm đắc với ý tưởng về công nghệ sau thu hoạch và đã đưa vào Nghị quyết của Đại hội Đảng khoá VI.

Trong bài diễn văn của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh hồi ấy có nói: “Cần chống hiện tượng mất mùa trong nhà bằng việc phát triển công nghệ sau thu hoạch”. Ngày nay, công nghệ sau thu hoạch đã được chú trọng phát triển theo phương châm nông nghiệp phải bảo đảm các khâu “từ trang trại đến bàn ăn”, “từ cái cầy đến cái đĩa”, nhằm bảo đảm chất lượng và giá trị sản phẩm nông nghiệp tiêu dùng và xuất khẩu. Trong các trường Đại học Nông nghiệp trên cả nước đều đã hình thành các Khoa Công nghệ sau thu hoạch.

Gặp GS. Lê Doãn Diên lần đầu, nhìn vẻ hiền lành, điềm đạm, nói năng nhỏ nhẹ, ta không dễ nhận thấy sự thăng hoa của những trí thức có tài hùng biện, sắc xảo.  Hiện anh là Chủ tịch Hội Hoá sinh Việt Nam, Phó chủ tịch Hội KHCN lương thực thực phẩm, Phó chủ tịch Hội KHCN thực phẩm chức năng, Phó chủ tịch Hội các phòng thử nghiệm Việt Nam. Anh đã giành nhiều giải thưởng khoa học lớn và được thế hệ khoa học trẻ tôn vinh là một người thày mẫu mực.
                              
                                                                                                                                                                                   Theo Báo Người Hà Nội

 

Quay lạiBản in